Voorpagina Algemeen, Cultuur

De Groene Sint Held

Een racistisch, kapitalistisch uitgebuit consumptief, milieuvervuilend, leugenachtig, sociaal-religieus historie-verdraaiend en kinderdromen-teleurstellend festiviteit vind ik het: Sinterklaas. De Grieks/Turkse Saint Nicholaas, heiligman van Amsterdam en het Zuid-Italiaanse Bari, heeft eigenlijk echt bestaan en stond bekend om zijn goedhartigheid jegens kinderen en zeelieden. Maar zijn levensverhaal is in de loop van de geschiedenis zodanig vervormd tot een mythe dat past in de oneerlijke kapitalistische maatschappij van de 21e eeuw. Mijn ouders hebben mij dan ook nooit proberen te strikken voor het verhaal van Sinterklaas en Zwarte Piet die met de boot uit Spanje komen en met paard Amerigo over de daken galopperen, en dat als ik lief ben en een wortel en gedicht in mijn schoen plaats, het heldenduo door de schoorsteen (die wij niet hebben) zal kruipen en een cadeau volgens mijn verlanglijst achterlaten. Maar, als ik het jaar stout ben geweest, krijg ik de roe en moet ik in de zak mee naar het Zuiden (wat in deze koude dagen niet eens zo een slecht idee lijkt). Ik heb dus altijd geweten dat het Sinterklaas festijn nep is. Maar ik heb ook altijd geweten dat het creatief, leuk en erg gezellig is. Bovenal is het een traditionele ritus, en tradities zijn belangrijk voor de culturele identiteitsvorming en het nationale saamhorigheidsgevoel in een samenleving. Toch kon ik het belang van traditie niet rijmen met de controversiële aard van het Sinterklaas feest. Dus wat doen we: we gooien de traditie om en dopen Sinterklaas tot Groene Sint!

Aanvankelijk was de Groene Sint een bewustwordingscampagne van Oxfam/Novib ter promotie van ‘eerlijke’ chocoladeletters. Eén van mijn crea bea-vriendinnen ging een stapje verder en in onze vriendenkring is de Groene Sint inmiddels een groot begrip geworden: voor de derde keer vierden wij afgelopen weekend Sinterklaas, maar dan onracistisch, non-kapitalistisch consumptief, zonder leugens, vol kinderpret en heel erg groen.

Het concept is als volgt: een ieder doorspit thuis zijn opbergkast en neemt een hoeveelheid spullen mee die nog heel functioneel is, maar thuis niet langer/nooit in gebruik is of gewild. Verpakt in krantenpapier (tenzij je nog oud inpakpapier in bezit hebt) worden de cadeautjes in de zak van Groene Sint gestopt (voor zover het past) en gaan we in een kring erom heen zitten. In de eerste ronde worden de cadeau’s middels een jumbo pluche of zelfgemaakte kartonnen dobbelsteen verdeeld onder de aanwezigen: één oog staat voor drie cadeautjes uit de zak pakken, twee ogen betekent een beurt overslaan, drie ogen: geef twee cadeautjes aan een ander, enzovoort. Het uitdelen gaat door tot de zak leeg is –en gedenk: hoe meer mensen, hoe meer cadeautjes en hoe langer de eerste ronde duurt!

Als iedereen, met meer of minder, voorzien is, mogen de cadeautjes geopend worden. Dit pakt altijd heel blij-verassend of ‘teleurstellend’ uit, want onder de cadeautjes zit veel leuks, moois en nuttigs, maar het zit ook vol ‘geestige rommel’. Een greep uit de Groene Sint-zak: boeken, broeken, borden verpakt in een misleidende gourmet-set-doos, tassen, een shisha-set, een collectie hotel zeepjes, een verkeersbord, een fotolijst inclusief foto van een aanwezig stel, bordspellen, lampionnen, een rijstkoker, onbeschreven dagboekjes en schriften uit eind jaren tachtig, een nepplant, bellenblaas, knuffels, spaarpotten, ongebruikte kopjesset, chocoladerepen, snoepgoed, sieraden, kitsche souveniertjes, sleutelhangers en vele andere hebbedingetjes.

De cadeautjes bevinden zich echter nog niet bij de definitieve eigenaars: in de tweede ronde gaat de dobelsteen weer rollen en hebben de ogen andere betekenissen. Eén: geef twee cadeautjes van jezelf aan een ander, twee: pak een cadeau naar wens van een ander, drie: plaats een cadeau in de jackpot, vier: de jackpot is voor jou, vijf: iedereen moet één cadeau van zichzelf naar de persoon links doorgeven, zes: iedereen moet één zitplaats naar rechts schuiven –en daarmee diens waardevolle bezittingen achterlaten en die van de volgende aannemen! Om het groene bewustzijn nog meer te versterken werd er dit jaar een rollenspel-dimensie toegevoegd aan de tweede ronde: middels kaarten kreeg een ieder de rol toegewezen als ‘anti-consumer’, ‘super-consumer’, ‘saver’, ‘girly’, ‘thief’, enzovoorts. Het aantal ogen van de dobbelsteen had voor iedere rol een andere betekenis: drie ogen hield bijvoorbeeld voor de anti-consumer in een cadeau van zichzelf weg te geven, terwijl het voor de super-consumer gelegenheid was het grootste cadeau van iemand af te pakken en voor de girly om iets meisjesachtigs van andermans cadeau’s in te nemen.

De strijd om en verdediging van de ‘favoriete cadeautjes’ en het heen en weer weggeven van ‘mini troep’ levert de meest komische taferelen op. Deze ronde is echter wel tijdsgebonden: als de bel rinkelt, moet iedereen zich overgeven aan het lot des dobbelsteen en de toegeeigende cadeautjes aanvaarden –happy or not. Of toch niet helemaal: na afloop transformeert het spel zich namelijk spontaan in een zwarte markt, waar de cadeautjes onderling naar gelang worden verruild en herverdeeld.

De rest van de avond wordt besteed aan andere groepsspellen zoals hints en ‘wie/wat ben ik’. Vanzelfsprekend zijn er hapjes en drankjes, want eten voedt de sfeer. En de sfeer was ook afgelopen 5 december goed. Geen witte sinten en zwarte pieten, want groen is de enige kleur die telt. Geen onnodig geshop, want de Groene Sint is tegen de roekeloze consumptiedrang en de maatschappijk/milieuvervuilende gevolgen ervan. Geen excessieve uitgaven, want voor dit feest herbruiken we spullen en leveren we allen een bijdrage voor het eten en drinken. Geen fabels, want de legende van de goedheiligman behoort niet dusdanig te worden verdraaid. Kortom, geen poespas, maar gewoon een leuk feest. Zodoende houden we de oer-Hollandse Sinterklaas traditie in stand en vieren we waar het werkelijk om gaat bij traditionele festijns: het samenzijn en de gezelligheid.

avatar

Afgestudeerd in kinderrechten, de van huis uit antropologe en gedreven tekenaarster uit hartje Mokum met wortels in het Grootste Archipel, is heden genesteld in London maar reist de wereld rond met haar man als politiek activiste: zij is Putri Gayatri Pertiwi, freelance columniste voor Wijblijvenhier.nl

Lees andere stukken van