Voorpagina Buitenland

Het weigeren van hulp aan bootvluchtelingen: een misdaad tegen de mensheid

Is het weigeren van het adequaat hulp bieden aan boten vol vluchtelingen niet een misdaad tegen de menselijkheid? De mensen die in wanhoop in gammele bootjes stappen naar wat ze hopen een veilige haven, hebben – zelfs als ze het overleven – uiteraard andere prioriteiten dan een lange en meeslepende juridisch gevecht aangaan met staten in Europa, Noord-Afrika, of Azië. Maar ik vraag me af: kunnen de staten uit de genoemde regio’s niet juridisch worden aangeklaagd bij het Internationaal Strafhof voor het moedwillig de andere kant opkijken wanneer mensen letterlijk aan het verdrinken zijn, of op volle zee moeten blijven en moeten sterven van de honger en de dorst, omdat geen enkel land ze wil hebben? Zou dat niet moeten kunnen?

De eerste keer dat mensen werden berecht voor ‘misdaden tegen de menselijkheid’ was tijdens de zogenaamde Processen van Neurenberg. Dit waren strafprocessen die na de Tweede Wereldoorlog werden gehouden tegen de Nazi’s. Maar voor alle de duidelijkheid, misdaden tegen de menselijkheid kunnen ook plaatsvinden in ‘vredestijd’, en kunnen vele vormen aannemen. Denk daarbij aan: moord, bloedbaden, dehumanisering, uitroeiing, experimenteren op mensen, buitengerechtelijke straffen, doodseskaders, kindsoldaten, ontvoeringen, onrechtvaardige gevangenisstraf, slavernij, kannibalisme, marteling, verkrachting, vervolging (politieke, raciale of religieus) en andere inhumane handelingen die de drempel van ‘normale’ misdaden overschrijden, en daarbij wijdverbreid zijn of systematisch worden uitgevoerd.

Ik weet dat het juridische gezien er meer bij komt kijken, maar laten wij de situatie van de bootvluchtelingen eens leggen tegen deze definitie van ‘misdaden tegen de menselijkheid’:

  1. Ik denk dat weinig mensen het oneens zullen zijn met de stelling dat het niet bieden van hulp aan mensen die het nodig hebben een ‘inhumane handeling’ genoemd mag worden.
  2. Ook zullen denk ik weinig mensen betwisten dat deze vorm van misdaad de ‘normale’ huis-, tuin- en keukenmisdaad (om het maar oneerbiedig te zeggen) duidelijk ‘overschrijd’.
  3. En dat deze inhumaniteit in de genoemde regio’s een ‘wijdverbreide en systematisch uitgevoerde’ fenomeen betreft, hoef ik denk ik óók aan niemand uit te leggen.

Waarmee we dus eigenlijk vrij vlot (in drie stappen) tot de conclusie zijn gekomen dat mijn stelling aan het begin van dit artikel – of het weigeren van het adequaat hulp bieden aan boten vol vluchtelingen niet een misdaad tegen de menselijkheid is – niet zomaar weg te wuiven is als ridicuul en absurd.

Zeg ik daarmee dat de verschillende staten gedreigd moeten worden met een aanklacht bij het Internationaal Strafhof, in de hoop dat deze onder de indruk raken en bootvluchtelingen (in de toekomst) humanere zullen behandelingen? Antwoord: ja en nee!

‘Ja’, omdat ik écht hoop dat ergens een groep mensen opstaat met voldoende middelen, expertise en organisatievermogen om deze hypothese te testen, en één of meerdere van de betreffende staten (namens de slachtoffers) aanklaagt .

Maar ‘Nee’, omdat ik vooral hiermee onszelf een spiegel wil voorhouden. Wij begaan hier een misdaad door mensen hulp te weigeren. En dan laat ik ik dit artikel voor nu even onbenoemd wat onze aandeel is in het stand houden van de misère van die mensen die hier naar toe willen komen ‘om te teren op onze welvaart’. Als de overlevende bootvluchtelingen hun eigen geschiedenis zullen optekenen, welke plek wil je dat zij ons geven daarin? Of maakt het jou niet zoveel uit wat een ander mens van je vindt? Wat volgende generaties van je zullen vinden? Zolang ze maar niet je buren worden, toch?

Foto: A Cry for Those in Peril on the Sea – UNHCR

avatar

Khadim Zaman is het alter ego van Tarik Diamane. Khadim heeft een gruwelijke hekel aan sociale onrecht. En zoals het elke goede Social Justice Warrior (SJW) uit de 21ste eeuw betaamt is zijn voornaamste wapen een laptop, een goede Wi‍-Fi-verbinding en een flinke dosis bijtende sarcasme. O ja, en groene thee. Heel veel groene thee!

Lees andere stukken van Khadim