Voorpagina Algemeen, Ervaringen

Religie is een Placebo

Hmm… ik moest wel even diep nadenken toen ik dit hoorde van een dierbare zuster. Zij had dat in een gesprek naar haar toe geslingerd gekregen en wist niet precies hoe daar antwoord op te geven. Hieronder mijn gedachten erover.

Onze grote vriend Van Dale zegt:

pla·ce·bo (de ~, ~’s)
1 stof die uiterlijk en in smaak geheel overeenkomt met een medicijn, maar geen werkzame bestanddelen bevat => fopmiddel, foppil, namaakpil, neppil, schijnmiddel

Toegepast op religie betekent dit het volgende. ‘Religie dat in uiterlijk en smaak geheel overeenkomt met ware spiritualiteit, maar niet heilzaam is.’

Drie termen die nader verklaard moeten worden:

1- uiterlijk van religie: dit is een standaard probleem als je opzoek bent naar de ‘religieuzen’. Wij (moslims) denken vaak dat iemand met een baard, tulband en een jubbah (lang gewaad) synoniem staat voor ‘imaaan en taqwah‘. Onze gedachte is dat als iemand zich in z’n uiterlijk aan de religieuze gedragscodes (in ons geval de ‘sunnah‘) schijnt te houden per definitie ook innerlijk op een hoog niveau staat. Foute gedachte dus! Een belangrijke les die ik heb geleerd: sunnah is pas een sunnah als je er niet bij stil hoeft te staan. Dus als je bijvoorbeeld na moet denken dat je eerst je rechter schoen moet aan trekken (om maar een zijweg te nemen), dan is het nog slechts een ritueel en geen sunnah!

2- smaak van religie: zelfde als hierboven. Niet elk persoon die nederigheid voorwendt in (bijvoorbeeld) zijn gebed, veel praat over  geduld (sabr) of allerlei verhaaltjes vertelt over hoe mooi de religie wel niet is, bezit deze eigenschappen ook daadwerkelijk! Het verschil tussen uiterlijk en smaak is dat deze laatste veel moeilijker te beoordelen is. Vandaar ook de bekende uitspraak dat je een persoon alleen kunt beoordelen als je (a) op reis bent geweest samen met hem/ haar en/of (b) zakelijke transacties hebt afgehandeld met hem/ haar. Met het eerste heb je een veel grotere kans om het ware gezicht van iemand te zien en met het tweede krijg je een idee van de hebzucht. Mijn maatstaf: vertrouw alleen iemand die ‘walk the talk’ tot zijn/ haar persoonlijke doel heeft verheven.

3- niet heilzaam: lest je spirituele dorst niet en geeft je niet de rust waar je naar op zoek bent. Hiermee heb je tevens een mechanisme  om de ‘religieuzen’ te beoordelen op hun placebo-gehalte. Als je met hen praat, beroeren ze je hart? Als je naar hen kijkt, worden  je gedachten dan getrokken naar het niet-wereldse? Als je bij hen bent, heb je dan het gevoel dat jij bijzonder bent, ongeacht wie of wat je bent? Als zij praten, is het dan (levens)wijsheid of slechts gezeik dat van los zand aan elkaar hangt? Mijn maatstaf: vertel een (kleine) zonde die je ooit hebt begaan en kijk naar hun reactie. Is deze liefdevol en aantrekkend of boos en afstotend?

Met deze gedachten in mijn achterhoofd kan ik de opmerking ‘religie is placebo’ kort beantwoorden met ‘dan is je spirituele leermeester niets anders dan een kwakzalver!’. Verander van leermeester, docent, Shaykh of whatever, en er zal een wereld van verborgen schatten voor je opengaan!

avatar

Hoofddocent Islamitische theologie aan het Minhaj Instituut en tevens docent bedrijfseconomie aan een hogeschool.

Lees andere stukken van