Voorpagina Algemeen

Aanvraag VN-lidmaatschap Palestina ontmaskert Westerse hypocrisie

Miriyam schreef dit op 20 September voor WBH en Abu Pessoptimist. Ondertussen heeft de presentatie van het voorstel door Mahmoud Abbas op 24 September plaatsgevonden. De tekst is een belangrijke toevoeging aan het debat over de voor- en nadelen daarvan.

Onlangs was ik in het VPRO programma ZOZ om over de controverse rond de uitroeping van de staat Palestina in de Verenigde Naties te discussiëren. Er is over het algemeen weinig historische kennis over wat men gemakshalve ‘het conflict’ noemt. Normaliter gaat de contextuele tijdslijn in het beste geval niet verder dan 1967, in het ergste geval houdt het op bij het Oslo tijdperk (1993). Er is terechte verontwaardiging voor de afwijzing van een Palestijnse staat door de VS en haar belangrijkste bondgenoten. Maar ook opvallend is het gebrek aan kritiek wat betreft de consequenties van het project van Mahmoud Abbas.

 

Korte geschiedenis:
Tussen 1947 en 1949 werd driekwart van de inheemse bevolking verjaagd (al-nakba, de catastrofe). De toenmalige VN beloofde terugkeer en gedeelde autonomie. Die kwam niet. Sterker nog, in 1967 werd de rest van Palestina geannexeerd. Een paar oorlogen en opstanden later vonden er onderhandelingen plaats. Maar afgezien van concessies aan Israël hebben Camp David 1 (1978), noch Madrid (1991), noch Oslo (1993), noch Camp David 2 (2000) tot iets noemenswaardigs geleid. De Oslo Akkoorden (en de achterliggende twee-statenoplossing) was de meest historische consessie van wijlen President Yasser Arafat, onder druk van Amerikaanse President Bill Clinton als onderdeel van de geo-politieke herschikking na de Koude Oorlog en de eerste Golf Oorlog. De weigering om de afspraken over autonomie na te komen en de stichting van meer nederzettingen dan ooit in het hart van de gebieden van 1967, leidde tot het uitbreken van de Tweede Intifada (September 2000). Deze politiek-historische context maakt het plaatje pas compleet. Maar in het politiek-publieke domein zijn deze motieven meestal onzichtbaar zoals het baanbrekend onderzoek 2011 van Philo en Berry met betrekking tot de Britse media (die zelfs minder eenzijdig dan de Nederlandse media zijn) heeft aangetoond.

Het lijkt vaak alsof Palestijnen geen vrede willen. Het uitroepen van de staat Palestina op basis van het totaal uitgeholde twee-statenmodel heeft dan ook een belangrijk doel bereikt: het bevestigt dat het Westen nooit echt uit was op ‘vrede’. Tweederde van de VN landen steunt het voorstel, maar zelfs dit zwakke aftreksel van het concept ‘staat’ zorgde voor paniek in het Westen: onder andere Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland kondigden aan tegen te zullen stemmen, de VS kondigde aan haar vetorecht te zullen gebruiken. Juist in het jaar van de bejubelde Arabische revoluties en onder een nieuwe Amerikaanse president wordt de leugen van internationale vrede ontmaskerd. Het is belangrijk ons te realiseren dat dit niet onder het presidentschap van de Republikein Bush gebeurt, maar onder de eerste zwarte, democratische president Barack Obama die een historische speech in Cairo gaf met duidelijke uitspraken over Israëls inbreuk op vrede en troostende woorden over rechtvaardigheid voor Palestijnen. Een onafhankelijk Palestina, twee-staten, was in zijn analyse een minimale eis. Kortom, de weigering van Abbas’ aangekondigde staat laat niet alleen Israëls beleid van annexatie zien in al zijn naaktheid, maar ook de westerse medeplichtigheid eraan. Dat is nu tenminste duidelijk. Maar is dat alles?

Naïeve  illusies

We horen het woord ‘staat’ en we denken: ‘geweldig!’. Het zou zo mooi zijn om eindelijk rechtvaardigheid te zien. Zoals we bij maatschappijleer en politicologie leerden: een staat biedt haar onderdanen bescherming. Zou het dan eindelijk de 4.5 miljoen Palestijnen in gedwongen ballingschap onder zeer ernstige omstandigheden een thuis kunnen bieden; eindelijk de kans geven om een zelfstandige economie, onderwijs, en transportsysteem op te zetten, eindelijk van die vreselijke checkpoints af te raken en militaire bescherming te bieden als Israëls handen jeuken en het militaire operaties wil uitvoeren met met van die prachtig klinkende namen als Peace for Galilee, Grapes of Wrath, Defensive Shield, en Cast Lead? Natuurlijk niet, dat is slechts theorie.

We moeten afstappen van het dominante liberale paradigma dat staatsvorming of territoriale autonomie bescherming zal bieden. De bezetting van Zuid-Libanon en de Syrische Golanhoogte laten dit zien. Tijdens de bloedige aanval op Libanon in 2006, resulterend in enorme infrastructurele destructie en 1500 doden kwam er geen NFZ zoals we dat bij Libië zagen. Sterker: precies hetzelfde werd twee jaar later in Gaza herhaald. En als we het over de VN hebben, de overtreden VN resoluties laten wel het duidelijkst zien dat in de praktijk Israël boven de wet staat. Ook de stellige weigering om (in 2006) de verkiezingsuitslagen in de bezette gebieden te erkennen – Nederland voorop – en deze met wurgende sancties te beantwoorden, laten de Orwelliaanse realiteit zien. Voor de meeste betrokkenen in Palestina en het Midden Oosten is dit allang common sense. Er is genoeg over geschreven. Het feit dat het Westen hier niet over bericht, is niet de schuld van de Palestijnen maar van westerse naïeviteit en hypocrisie.

Naast het argument ‘bescherming’, zijn er andere argumenten: dat door een officiële positie in de VN Palestina eindelijk misstanden kenbaar kan maken. Hiermee wordt bedoeld dat ze dan beter kan lobbyen. Dit strookt niet met de realiteit: de PLO heeft sinds 1974 al een semi-staat ‘observerstatus’ dus het kan nu al issues op de VN agenda zetten. Als er toch persé een symbolische status moet komen, waarom niet de bestaande status upgraden? De pijnlijke realiteit is dat Abbas bewust niets doet met de mogelijkheden die hij al heeft. Denk aan de uitspraak van het Internationale Hof van Justitie met betrekking tot. de illegale Muur, of het bewijs van oorlogsmisdaden in Gaza in het Goldstone-rapport. Sterker nog: inzake Goldstone heeft Abbas juist tegen gewerkt, wat hem op demonstraties van boze Palestijnen kwam te staan. Ook de PA levert zijn aandeel aan tenenkrommende hypocrisie.

Tot slot, het argument dat Abbas niet unilateraal een staat mag uitroepen is betekenisloos wanneer alle andere opties tot de laatste traan en smeekbede al zijn uitgevoerd, paternalistisch omdat het recht op zelfbeschikking al meer dan een eeuw bestaat, en racistisch wanneer Israël wel bijna alles unilateraal mag doen, bijvoorbeeld unilateraal een land naar de pre-moderniteit bombarderen. We zien dit meten met twee maten heel goed bij de rechtse en centrum-rechtse partijen als het de PVV, VVD, het CDA, de CU en SGP, maar ook bij de PvdA, een partij dus die tegen haar eigen partijprogramma ageert. Mijn medegast bij ZOZ (PvdA Euro-parlementariër Emine Bozkurt) kwam niet verder dan ‘onze partij steunt dit, in ons partijprogramma zijn we voor een Twee Staten oplossing’. Inderdaad, maar kennelijk alleen zolang het een theoretische kwestie betreft. Als puntje bij paaltje komt steunt de PvdA het voorstel niet. Bozkurt steunde het wel, maar met alle respect voor individuele EP-leden, hun mening doet er niet echt toe in de Nederlandse politiek.

 

Symbolische stap

Vanuit een pro-Palestijns perspectief lijkt het het meest logisch dat als Israël weigert en het Westen hierin meegaat, het project steun verdient. Misschien biedt het wel een uitweg in de politieke impasse? Als het de Palestijnen veel goeds brengt zoals de PA zegt, hebben wij dan wel het recht om vanuit onze comfortabele luie stoel in Europa kritiek te leveren? Is het niet te cynisch om dit voorstel geen enthousiaste steun te gunnen? Dit zijn begrijpelijke vragen.

De symbolische stap is begrijpelijk. Maar er zijn ook minder prettige motieven voor deze ogenschijnlijk moedige stap van Abbas. De PA en Abbas in het bijzonder, hebben een fors gezichtsverlies geleden sinds het uitlekken van geheime documenten (de Palestine Papers) waaruit onder meer bleek dat de PA Israëls taak als bezetter en onderdrukker van opstanden uitvoerde. Het gaat dus ook en misschien wel vooral om een populistische afleidingsmanoeuvre.

Verder is duidelijk dat de stap zonder meer een consolidering van de two-states zal inhouden. Door de opgelaaide discussie is zichtbaar geworden, dat daarmee Resolutie 194 van Algemene Vergadering van de VN buiten beeld raakt. Die andere zes miljoen Palestijnen in de diaspora, in Israël, of in de vluchtelingenkampen, die niet door Abbas’ gatenkaas-staatje vertegenwoordig worden, dreigen hun plaats in de VN (vanuit hun vertegenwoordiging door de PLO) kwijt te raken aan de PA.

In werkelijkheid komt een staat als deze Israël heel goed uit. Sommige pragmatische Israëlische experts zijn dan ook blij met dit voorstel. Voormalig Camp David onderhandelaar Grinstein roemde de strategische voordelen: signifcant advances for Israël, in Haaretz. Israël krijgt door deze ‘consolidering’ namelijk meer controle over de veiligheid ter land, zee, en in de lucht, het kan eindelijk de historisch en morele last van de vluchtelingen van zich afschudden. Alsnog tegen zijn is van Israëls kant ofwel politieke bluf (om een betere onderhandelingspositie te garanderen), ofwel het ontmaskert de werkelijke Zionistische visie van haar politieke leiders. En dan is het ofwel een ideologische stellingname van haar bondgenoten (van de VS tot Nederland, van Rosenthal tot de PvdA) of een ongelofelijk slecht geïnformeerde pro-Israël reflex die ervan uitgaat dat alles wat Israël uitdaagt moet worden afgewezen, ook al is het iets dat in haar voordeel kan uitpakken. Waar het op neer komt is dat de internationale gemeenschap actief steun verleent aan kolonisatie, ook Nederland.

De tactische positionering van EAJG is begrijpelijk: het zou gek overkomen als ze tegen een Palestijnse staat ageren. Maar het is onduidelijk waarom Palestijnse organisaties of de voor Palestina actieve civil-society geen kritische boodschap overbrengen. De eerste bestaan kennelijk niet meer of haar individuen scharen zich achter Abbas, de tweede is waarschijnlijk nog te zeer gefocust op de twee-statenoplossing en de symboliek van Abbas’stap. Maar het symbolische argument weegt niet op tegen de nadelen. Het Nederlandse Palestina Komitee daarentegen heeft een van de meest heldere verklaringen afgegeven (en wordt zelfs geciteerd door Electronic Intifada).

De symbolisch en tactische redenen voor de positieve positionering van de State-Bid daargelaten, helderheid is cruciaal want het gaat om iets dat de onderhandelingspositie van de Palestijnen kan beïnvloeden op een manier die bepaald geen reden tot juichen geeft. Dit is geen ‘externe’ mening: de afgelopen maanden liet een groeiende kloof in Palestijnse opinies zien. Dit kwam vooral nadat diverse experts de (bewuste of onbewuste) consequenties van Abbas’ staatsproject onder de loep hadden genomen, Daardoor groeide de weerstand bij een groot deel van de Palestijnse civil society en vooral vluchtelingenorganisaties. Voorbeelden zijn Stop de Wall, een van de actiefste en meest succesvolle grassroots bewegingen binnen Palestina en de wereldwijde BDS movement.

Waar het grotendeels op neer komt is dat er geen sprake van democratische vertegenwoordiging is. Abbas en zijn kliek doen dit eenzijdig namens de PA, zonder mandaat van de meerderheid van de Palestijnen (de vluchtelingen) en zonder overleg met de autoriteiten van Hamas in Gaza. Palestijnse vluchtelingen hebben echter volgens de Palestijnse Bevrijdingsorgansiatie (PLO) die officieel nog steeds de wettige vertegenwoordiger is van het Palestijnse volk, evenveel zeggenschap als ieder ander. Het is normaal dat de wil van een ‘President’ die al meer dan 2 jaar voorbij zijn gekozen termijn handelt – en dit zonder open discussue of mandaat doet – niet zomaar geaccepteerd wordt. De paradox is het grootst voor de diaspora voor wie deze ‘staat’ het verlies van vertegenwoordiging (middels de PLO) in de VN betekent. Wat als host-staten zeggen ‘je hebt nu een land, wij beschermen je niet meer’. Het is niet de eerste keer dat vluchtelingen de grens over gegooid worden en de afgezwakte UNRWA is geen garantie meer. Er kan een Kafkaëske situatie bestaan van wel-niet bestaande mensen, oftewel present absentees zoals de Palestijnse ervaring al kent.

Er is bij two-state discussies en mainstream meningsverschillen over ‘het Palestijns-Israelisch conflict’ altijd die ene olifant in de kamer. Er is uiteindelijk maar een eerlijk – en op lange termijn realistisch – alternatief: one-man-one-vote. In de praktijk zijn Joden, Moslims en Christenen allang met elkaar verweven (dat waren ze al honderden jaren, voordat er met geweld een exclusief-nationalistische project kwam en Palestijnen de ‘victims of the victims’ werden). Er wonen 1.5 miljoen Palestijnen in Israël (20% van de bevolking en groeiend, 3e rangs-burgers, maar toch) en er zijn inmiddels meer dan 650.000 kolonisten in de West Bank. Vanuit moreel oogpunt moeten we toch eens zijn dat een racistisch en koloniaal staat met een superieure minderheid tegenover een zwakke meerderheid inclusief check-points, muur, stelen van vruchtbaar land en water, stellig afwijzen. Israëls apartheidsstaat heeft geen toekomstperspectief. Tot op heden kwam ze ermee weg omdat ze blindelings steun kreeg, en omdat Arabische dictators omgekocht werden en in ruil opstanden neersloegen. Maar het wereldwijde succes van de BDS campagnes laten zien dat de emotionele black-mail niet meer de overhand heeft. Turkije en Egypte tolereren geweld en vernedering niet meer vanzelfsprekend. In de nieuwe vrijgevochten regio is het tijd de megalomania los te laten.

De huidige discussies over de VN stemming hebben discussies en politieke zelfbewustzijn op scherp hebben gezet. Het lijkt er op dat Abbas de onafhankelijke grassroots bewegingen wil ondermijnen terwijl hij ook nog eens de hete adem van de verse revoluties in zijn nek voelt. Een staat met, en van, de huidige PA is een fantasie: gefragmenteerd en zonder autonomie.

Terwijl het Westen en Abbas nog volgens een oud script werken, zijn de Arabieren op een ander niveau bezig. Hun blik is van Washington en de VN met haar nutteloze resoluties, verschoven naar de straten van Tunesië en Cairo. Men ziet dat people power meer resultaat boekt dan valse beloftes, de duizenden Palestijnse vluchtelingen die de afgelopen 15e Mei (de dag van al-Nakba) richting de grens van Palestina trokken getuigen hiervan. Zelfs Israel blijkt niet immuun voor de revoluties en heeft haar eigen Tahrir squares met grote protesten. Maar een echte doorbraak zal er pas komen als de protesterende Israeli’s aan een simpele voorwaarde voldoen en niet alleen sociale rechten voor zichzelf – de Joodse Israëli’s –  maar voor iedereen eisen. Kolonialisme is niet meer van deze tijd en wordt niet langer geaccepteerd. Dat hebben de eerdere Intifada’s en de Palestijnse volharding in de vele vluchtelingenkampen wel laten zien.

avatar

Miriyam Aouragh promoveerde aan de UvA en is Rubicon-onderzoeker aan Oxford Internet Institute. Ze houdt zich bezig met politieke implicaties van Web 2.0 in Palestina en Libanon en de rol van Internet tijdens de Arabische opstanden. Miriyam doceert daarnaast 'de politiek van massa media en internet' aan Oxford University's Middle East Centre. Onlangs verscheen haar boek: "Palestine Online: Transnationalism, the Internet and the Construction of Identity".

Lees andere stukken van Miriyam